Dziennik Ustaw Nr 148 Poz. 937
937
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ
Z DNIA 1 GRUDNIA 1998r.
w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe.
Na podstawie art. 237 15 § 1 kodeksu pracy zarządza się co następuje:
§ 1. Rozporządzenie określa:
1) Wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii
dla stanowisk pracy wyposażonych w monitory ekranowe,
2) Wymagania dotyczące organizacji pracy na stanowiskach pracy
wyposażonych w monitory ekranowe.
§ 2. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1) Monitorze ekranowym - należy przez to rozumieć
urządzenie do wyąwietlania informacji w trybie alfanumerycznym
lub graficznym, niezależnie od metody uzyskiwania obrazu,
2) stanowisku pracy - należy przez to rozumieć przestrzeń
pracy wraz z wyposażeniem środki i przedmioty pracy,
obejmującym jednostkę centralną:
a) wyposażenie podstawowe, w tym monitor ekranowy,
klawiaturę lub inne urządzenie wejściowe, lub stację
dyskietek,
b) wyposażenie dodatkowe, w tym drukarkę, skaner, mysz,
trackball,
c) wyposażenie pomocnicze, w tym stół, krzesło, uchwyt na
dokument, podnóżek.
3) Systemie komputerowym - należy przez to rozumieć każdą osobę zatrudnioną przez pracodawcę, w tym praktykanta i stażystę, użytkującą w czasie pracy monitor ekranowy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy.
§ 3. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do:
1) kabin kierowców oraz kabin sterowniczych maszyn i
pojazdów,
2) systemów komputerowych na pokładach środków transportu,
3) systemów komputerowych przeznaczonych głównie do użytku
publicznego,
4) systemów przenośnych nie przeznaczonych do użytkowani na
danym stanowisku pracy,
5) kalkulatorów, kas rejestrujących i innych urządzeń z
małymi ekranami do prezentacji danych lub wyników pomiarów,
6) maszyn do pisania z wyświetlaczem ekranowym.
§ 4. Pracodawca jest obowiązany organizować stanowiska pracy z monitorami ekranowymi w taki sposób, aby spełniały one minimalne wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, określone w załączniku do niniejszego rozporządzenia.
§ 5.1 Pracodawca jest obowiązany do przeprowadzania na stanowiskach pracy, wyposażonych w monitory ekranowe, oceny warunków pracy w aspekcie:
1) organizacji stanowisk pracy, w tym rozmieszczenia
elementów wyposażenia, w sposób zapewniający spełnienie
wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy,
2) stanu elementów wyposażenia stanowisk pracy, zapewniającego
bezpieczeństwo pracy, w tym ochronę przed porażeniem prądem
elektrycznym,
3) obciążenia narządu wzroku oraz układu
mięśniowo-szkieletowego pracowników,
4) obciążenia pracowników czynnikami fizycznymi, w tym
szczególnie nieodpowiednim oświetleniem,
5) obciażenia psychicznego pracowników, wynikającego ze
sposobu organizacji pracy.
2. Ocena, o której mowa w ust.1, powinna być przeprowadzana w szczególności dla nowo tworzonych stanowisk pracy oraz po każdej zmianie organizacji i wyposażenia stanowisk pracy. Na podstawie oceny pracodawca jest obowiązany podejmować działania mające na celu usunięcie stwierdzonych zagrożeń i uciążliwości.
§ 6. Pracodawca jest obowiązany:
1) informować pracowników o wszystkich aspektach ochronnych
zdrowia i bezpieczeństwa pracy na stanowiskach pracy, w tym o
wynikach przeprowadzonej oceny, o której mowa w § 5, oraz
wszelkich środkach bezpieczeństwa i ochrony zdrowia,
2) przeszkolić pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny
pracy w trybie określonym w odrębnych przepisach.
§ 7. Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom:
1) łączenie przemienne pracy związanej z obsługą monitora ekranowego z innymi rodzajami prac nie obciążającymi narządu wzroku i wykonywanymi w innych pozycjach ciała - przy nie przekraczaniu godziny nie przerwanej pracy przy obsłudze monitora ekranowego lub co najmniej 5 - minutową przerwę, wliczaną do czasu pracy, po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora ekranowego.
§ 8.1. Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom zatrudnionym na stanowiskach z monitorami ekranowymi profilaktyczną opiekę zdrowotną, w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
2. Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok, zgodne z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej, o której mowa w ust. 1, wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego.
§ 9.1. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. istniejące w dniu wejścia w życie rozporządzania stanowiska pracy wyposażone w monitory ekranowe powinny być dostosowane do wymagań określonych w rozporządzeniu nie później niż w ciągu 2 lat od dnia jego wejścia w życie, z wyjątkiem pkt 5.1 lit. f) i g) załącznika do rozporządzenia , które dotyczą nowo tworzonych stanowisk pracy.
Minister Pracy i Polityki socjalnej: L. Komołowski
Załącznik od rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki socjalnej z dnia 1 grudnia 1998r. (poz. 937)
MINIMALNE WYMAGANIA BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY ORAZ ERGONOMII, JAKIE POWINNY SPEŁNIAĆ STANOWISKA PRACY WYPOSAŻONE W MONITORY EKRANOWE
1. Wyposażenia stanowiska pracy oraz sposób rozmieszczenia elementów tego wyposażenia nie może powodować podczas pracy nadmiernego obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego i (lub) wzroku oraz być źródłem zagrożeń dla pracownika.
2.1. Monitor ekranowy powinien spełniać następujące wymagania:
a) znaki na ekranie powinny być wyraźne i czytelne,
b) obraz na ekranie powinien być stabilny, bez tętnienia lub
innych form niestabilności,
c) jaskrawość i kontrast znaku na ekranie powinny być łatwe
do regulowania w zależności od warunków oświetlenia
stanowiska pracy,
d) regulacje ustawienia monitora powinny umożliwiać pochylenie
ekranu co najmniej 20° do tyłu i 5° do przodu oraz obrót
wokół własnej osi co najmniej o 120° - po 60° w obu
kierunkach,
e) ekran monitora powinien być pokryty warstwą antyodbiciową
lub wyposażony w odpowiedni filtr.
2.2. W razie potrzeby wynikającej z indywidualnych cech antropometrycznych pracownika powinna być użyta oddzielna podstawa monitora lub regulowany stół.
2.3. Ustawienie ekranu monitora względem źródeł światła powinno ograniczać olśnienie i odbicia światła.
3.1. Klawiatura powinna stanowić osobny element wyposażenia podstawowego stanowiska pracy.
3.2. Konstrukcja klawiatury powinna umożliwiać użytkownikowi przyjęcie która nie powodowałaby zmęczenia mięśni kończyn górnych podczas pracy. Klawiatura powinna posiadać w szczególności:
a) możliwość regulacji kąta nachylenia w zakresie 0-15°,
b) odpowiednia wysokość - przy spełnieniu warunku aby
wysokość środkowego rzędu klawiszy alfanumerycznych z
literami A,S... licząc od płaszczyzny stołu, nie przekraczała
30 mm dla przynajmniej jednej pozycji pochylenia klawiatury.
3.3. Powierzchnia klawiatury powinna być matowa, a znaki na klawiaturze powinny być kontrastowe i czytelne.
4.1. Konstrukcja stołu powinna umożliwiać dogodne ustawienie elementów stanowiska pracy, w tym zróżnicowaną wysokość ustawienia monitora ekranowego i klawiatury.
4.2. Szerokość i głębokość stołu powinna zapewniać:
a) wystarczającą powierzchnię do łatwego posługiwania
się elementami wyposażenia stanowiska i wykonywania czynności
związanych z rodzajem pracy,
b) ustawienia klawiatury z zachowaniem odległości nie mniejszej
niż 100 mm między klawiaturą a przednią krawędzią stołu,
c) ustawienie elementów wyposażenia w odpowiedniej odległości
od pracownika, to jest w zasięgu jego kończyn górnych, bez
konieczności przyjmowania wymuszonych pozycji.
4.3. Wysokość stołu oraz siedziska krzesła powinna być taka, aby zapewniała:
a) naturalne położenie kończyn górnych przy obsłudze
klawiatury, z zachowaniem co najmniej kąta prostego między
ramieniem i przedramieniem,
b) odpowiedni kąt obserwacji ekranu monitora w zakresie 20° do
50° w dół (licząc od linii poziomej na wysokości oczu
pracownika do linii poprowadzonej od jego oczu do środka
ekranu), przy czym górna krawędĽ ekranu monitora nie powinna
znajdować się powyżej oczu pracownika,
c) odpowiednią przestrzeń do umieszczenia nóg pod blatem
stołu.
4.4. Powierzchnia blatu stołu powinna być matowa, najlepiej barwy jasnej.
5.1. Krzesło stanowiace wyposażenie stanowiska pracy powinno posiadać:
a) dostateczna stabilność, przez wyposażenie go w podstawę
co najmniej pięciopodporową z kółkami jezdnymi,
b) wymiary oparcia i siedziska zapewniające wygodną pozycję
ciała i swobodę ruchów,
c) regulację wysokości siedziska w zakresie 400-500mm, licząc
od podłogi,
d) regulację wysokości oparcia oraz regulację pochylenia
oparcia w zakresie: 5° do przodu i 30° do tyłu,
e) wyprofilowane płyty siedziska i oparcia odpowiednie do
naturalnego wygięcia kręgosłupa i odcinka udowego kończyn
dolnych,
f) możliwość obrotu wokół osi pionowej o 360°,
g) podłokietniki.
5.2. Mechanizmy regulacji wysokości siedziska i pochylenia oparcia powinny być łatwo dostępne i proste w obsłudze oraz tak usytuowane, aby regulacje można było wykonywać w pozycji siedzącej.
6.1. Jeśli przy pracy istnieje konieczność korzystania z dokumentów, stanowisko pracy należy wyposażyć w uchwyt na dokument, posiadający regulację ustawienia wysokości, pochylenia oraz odległości od pracownika.
6.2. Uchwyt na dokument powinien znajdować się przed pracownikiem - między ekranem monitora i klawiaturą lub w innym miejscu - w pozycji minimalizującej uciążliwe ruchy głowy i oczu.
7.1. Na życzenie pracownika, a także gdy wysokość krzesła uniemożliwia płaskie, spoczynkowe ustawienie stóp na podłodze, stanowisko pracy należy wyposażyć w podnóżek.
7.2. Podnóżek powinien mieć kąt pochylenia w zakresie 0°-15°, a jego wysokość powinna być dostosowana do potrzeb wynikających z cech antropometrycznych pracownika.
7.3. Powierzchnia podnóżka nie powinna być śliska a sam podnóżek nie powinien przesuwać się po podłodze podczas używania.
8.1. Stanowisko pracy powinno być tak zaprojektowane, aby pracownik miał zapewnioną dostateczną przestrzeń pracy, pozwalającą na umieszczenia wszystkich elementów obsługiwanych ręcznie w zasięgu kończyn górnych.
8.2. Stanowisko pracy wyposażone w monitor ekranowy powinno być tak usytuowane w pomieszczeniu, aby zapewniało pracownikowi swobodny dostęp do tego stanowiska. Odległości między sąsiednimi monitorami powinny wynosić co najmniej 0,6m, a między pracownikiem i tyłem sąsiedniego monitora - co najmniej 0,8m.
8.3. Odległość oczu pracownika od ekranu monitora powinna wynosić 400-750mm.
9.1. Oświetlenie powinno zapewniać komfort pracy wzrokowej, a szczególnie:
a) poziom natężenia oświetlenia powinien spełniać
wymagania określone w Polskich Normach,
b) należy ograniczać olśnienie bezpośrednie od opraw, okien,
przezroczystych lub półprzezroczystych ścian albo jasnych
płaszczyzn pomieszczenia oraz olśnienie odbiciowe od
powierzchni monitora, w szczególności przez stosowanie
odpowiednich opraw oświetleniowych, instalowanie żaluzji lub
zasłon w oknach.
9.2. Dopuszcza się stosowanie opraw oświetlenia miejscowego, pod warunkiem że będą to oprawy nie powodujące olśnienia.
10. Przy projektowaniu, doborze i modernizacji oprogramowania, a także przy planowaniu wykonywania zadań z użyciem ekranu monitora pracodawca powinien uwzględniać następujące wymagania:
a) oprogramowanie powinno odpowiadać zadaniu przewidzianemu
do wykonania,
b) oprogramowanie powinno być łatwe w użyciu oraz dostosowane
do poziomu wiedzy i (lub) doświadczenia pracownika,
c) systemy komputerowe muszą zapewniać przekazywanie
pracownikom informacji zwrotnej o ich działaniu,
d) systemy komputerowe muszą gwarantować wyświetlanie
informacji w formie i tempie odpowiednich dla pracownika,
e) bez wiedzy pracownika nie można dokonywać kontroli
jakościowej i ilościowej jego pracy,
f) przy tworzeniu oprogramowania i przetwarzaniu danych powinny
być stosowane zasady ergonomii.
11.1. Wilgotność względna powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych do pracy z monitorami ekranowymi nie powinna być mniejsza niż 40%.
11.2. Wymagania dotyczące najwyższych dopuszczalnych
natężeń i czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku
pracy, w tym dotyczące poziomu hałasu oraz promieniowania,
określają odrębne przepisy i Polskie Normy.